Over schaduweconomieën en illegale wisselkantoren

Posted on February 02, 2018

Wanneer is de laatste keer dat jij geld hebt gewisseld in een tijdschriftenkiosk op een plein? Ik gister nog. Als ze me zien aankomen roepen ze al mijn naam en de koers van de euro voor die dag. En dan krijg ik een verhandeling over de economie hier in Argentinië. Of ik al had gehoord dat de dollar is gekelderd? En dat Cristina (Kirchner, de president) alle geldhandelaren in Buenos Aires heeft laten oppakken? Of die ene keer vlak voor de WK finale tussen Duitsland en Argentinië, toen ik in een verhitte discussie verzeild raakte met ‘mijn wisselmannetje’ over of het winnen van het wereldkampioenschap nou juist wel of niet goed voor de dollar (en dus de euro, want die is daaraan gekoppeld) zou zijn. Inmiddels weet ik precies wanneer er gewisseld moet worden op de zwarte markt: niet in het weekend, niet op het platteland, niet op maandag, het liefste wanneer de inflatie weer een grote sprong maakt en niet wanneer het regent. Nu jij weer.

Om eerlijk te zijn, ben ik nooit erg geïnteresseerd geweest in de economie, danwel in economische ontwikkelingen. Zolang ik mijn salaris maar kreeg, mijn stufi werd gestort en ik mijn huur kon betalen, kon het me eigenlijk niet zoveel schelen. Een procentje meer of minder koopkracht, who cares? Pensioenen gekort, heel erg voor de betrokkenen maar als student is dat toch een beetje een ver-van-mijn-bed-show. Ik denk niet eens dat we nog pensioenen hebben als ik 67 ben. Maar hier in Argentinië is je kop in het zand steken bijna niet mogelijk. Hoezeer je die oogkleppen ook aan je oogleden vastlijmt, na een week of twee hier is iedereen volleerd econoom. Taxichauffeur gedurende de dag, hoogleraar economie in de nachtelijke uurtjes, zeg maar.

En dus begon ik me al gauw te verdiepen in de schaduweconomie die dit land staande houdt. Een economie die gerund wordt door de Dolar Blue: de onofficiële koers van de Amerikaanse dollar in Argentinië. Onofficieel omdat dit land meer dan één wisselkoers heeft. Ja, hier gaat de uitspraak ‘go big or go home’ helemaal op: niet één (zo saai), niet twee (zo weinig alternatieven), maar drie verschillende koersen (eigenlijk zijn het er nog veel meer, er is bijvoorbeeld ook een aparte koers voor de agrariërs, maar dat laat ik hier eventjes buiten beschouwing). Van deze drie koersen zijn er twee legaal en één illegaal. Sommige geldhandelaren staan op straat, sommigen hebben kantoren, visitekaartjes en negentien verschillende simkaarten.Van super illegaal tot semi-professioneel, allemaal in dezelfde straat.

Maar wat moeten de Argentijnen anders? De meest recente faillietverklaring van het land vond plaats op 30 juli j.l. en dat is al de tweede keer in dertien jaar. Probeer je dat maar eens voor te stellen. De regering Kichner heeft een verbod op de dollar ingesteld, omdat zij alle dollars nodig heeft om de staatsschuld af te kunnen lossen. Maar de dollar is een stuk stabieler dan de Argentijnse peso. En alhoewel er officieel nog niet te spreken is van hyperinflatie, lijkt het toch al een tijd wel die kant op te gaan: prijzen op bordjes in supermarkten kloppen vaak voor geen meter, je brood of liter melk kan zo per dag 10 cent stijgen. Weinig mensen hebben hier een bankrekening (of gebruiken deze niet), omdat ze bang zijn hun spaargeld kwijt te raken als de banken weer instorten. Op deze manier begrijp je al gauw waarom mensen hun pesos omwisselen tegen (hele dure) dollars. Die dollars kan je onder je bed bewaren, voor als de financiële noodtoestand weer eens uitbreekt. Dan heb je iets op terug te vallen. Of voor als je op vakantie wilt naar het buitenland (een luxe die de meeste Argentijnen zich helemaal niet kunnen permitteren).

Nog even een voorbeeld van hoe dat wisselen nou eigenlijk werkt: 1 US dollar is volgens de officiële koers vandaag 8,44 ARS (Argentijnse peso), volgens de toeristenkoers (alleen voor, je raadt het al, toeristen om zo te zorgen dat er toch nog iemand geld durft op te nemen van de bank) 11,52 ARS en op de zwarte markt krijg ik er op dit moment rond de 12,6 ARS voor (en dat is heel laag, een paar weken geleden was dit nog 16 ARS).

Enfin, dit is nog maar het begin van de uitleg: het gaat veel dieper en is een stuk ingewikkelder dan hier zomaar uiteen te zetten is. Voor meer leesplezier verwijs ik je naar dit artikel, of dit artikel. Stiekem wel een beetje leuk: hoe meer Argentinië in een crisis raakt, hoe meer mijn euro’s waard zijn. Maar laat dit mijn Argentijnse vrienden niet horen!

Een veel gehoord grapje hier:

ZO STAAN DE ZAKEN ERVOOR IN ARGENTINIË

$2 in 2001: Hoi mag ik een cola, een liga en een zak chips.

$2 in 2003: Hoi mag ik een cola en een medium zak chips.

$2 in 2005: Hoi mag ik een kleine cola uit een glazen flesje en een klein zakje chips.

$2 in 2007: Hoi mag ik alleen een kleine cola.

$2 in 2010: Hoi ik wil graag twee kauwgompjes.

$2 in 2013: Hoi mag ik één kauwgompje.

$2 in 2014: Hoi.

 

[deze blog schreef ik in 2014 onder De Schrijfmeisjes, een samenwerking met Iris Klapwijk, inmiddels staan de zaken er heel anders voor in Argentinië - alhoewel niet beter).